De onmeetbare winst van het basisinkomen

Het Centraal Plan Bureau presenteerde op 16 februari de misschien wel belangrijkste cijfers van dit jaar. Mooie woorden zijn omgezet in harde cijfers. De verkiezingsprogramma´s van de politieke partijen die meedoen met de Tweede Kamer verkiezingen van 17 maart zijn doorgerekend. De verschillen tussen partijen in financiën en gevolgen kunnen nu in grafieken worden aangetoond.

“Er valt echt wat te kiezen,” aldus het CPB. Bij deze verkiezingen is het de vraag waar het geld aan uitgegeven wordt, in tegenstelling tot de vorige verkiezingen. Fors  bezuinigen is niet meer aan de orde. De kiezer mag bepalen waar het grote geld naartoe gaat, en hoeveel daarvan hij aan zichzelf toebedeelt.

De grootste uitschieter in de uitgaven is de Vrijzinnige Partij, die met de doorberekening voor het Onvoorwaardelijk Basisinkomen de mensen van het CPB peentjes heeft laten zweten. De bestaande rekenmodellen van het CPB zijn mogelijk niet geschikt voor zulke grote veranderingen. “De resultaten van deze beleidssimulaties zijn met meer dan de gebruikelijke onzekerheden omringd,” zeggen ze er zelf over. De rest van de publicatie ‘Keuzes in beeld 2018-2021’ was makkelijker te lezen dan deze ene zin, en diende als bron voor dit artikel.

Het onvoorwaardelijk basisinkomen waar de Vrijzinnige Partij voor staat is revolutionair te noemen. Het gaat de hele financiële huishouding van Nederland veranderen. Iedereen van 18 jaar en ouder krijgt een bedrag van 800 euro per maand. Belastingvrij. Zonder dat daar eisen aan worden gesteld. Voor alle uitkeringen, of dat nou ziektewet-, ouderdoms- of werkloosheidsuitkeringen zijn, komt het basisinkomen in de plaats. Waar nodig aangevuld met zogenaamde ‘kopjes’, toeslagen voor een bepaalde doelgroep. De studiebeurs en ‘lenen om te studeren’ zijn niet meer aan de orde, het basisinkomen kan aangewend worden als inkomen tijdens het volgen van een opleiding.

In plaats van een bijstandsuitkering krijgen mensen 800 euro per maand. De sollicitatieplicht vervalt. De dwang om passend werk aan te nemen ook. Bijverdienen wordt beloond, want dit wordt niet in mindering gebracht op het basisinkomen. Talloze regels en bureaucratische controles komen te vervallen. En omdat het basisinkomen voor iedereen gelijk is, zijn deze mensen geen uitzondering meer. Als hiermee het stigma en de stress van het hebben van een bijstandsuitkering verminderen op den duur, dan is dat een winst die het Centraal Plan Bureau niet kán doorrekenen.

Het verkiezingsprogramma van de Vrijzinnige Partij levert de grootste koopkrachtstijging op van alle partijen. In de berekeningen is echter te zien dat de mensen die nu in een uitkeringssituatie zitten er het minst op vooruit gaan. Al is de vooruitgang nog altijd groter dan wanneer het huidige kabinet zou blijven zitten. Tegelijkertijd krijgen alle bijstandsgerechtigden de kans hun leven een nieuwe wending te geven. Er hoeft geen tegenprestatie meer geleverd te worden, er worden geen boetes meer uitgedeeld. Het inkomen is stabiel. Dat zal het makkelijker maken om een eventuele schuld af te lossen. Waardoor het besteedbaar inkomen op den duur juist toeneemt.

Er zullen mensen zijn die minder gaan werken, omdat inkomen uit arbeid minder oplevert dan het basisinkomen. Bijvoorbeeld bij tweeverdieners, waarvan er één part time werkt. Deze mensen hoeven minder geld uit te geven aan bijvoorbeeld kinderopvang en vervoer. En de uren die vrijkomen op de arbeidsmarkt zijn beschikbaar voor anderen. Of hiermee de werkgelegenheid vermindert, zoals het CPB beweert, ik denk het niet. Ik denk dat mensen vooral betere keuzes kunnen maken. Of zelfs, eindelijk kúnnen gaan kiezen voor wat ze echt willen.

Een samenleving waarin voor iedereen de basis gelijk is, is een menswaardige samenleving. Mensen die zich gewaardeerd voelen, komen tot meer. Maken betere keuzes, ervaren hun leven als waardevol. De positieve effecten daarvan op het huishoudboekje van Nederland zijn ongetwijfeld enorm, maar voor het CPB een brug te ver. Dat is de onmeetbare winst van het basisinkomen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.